01 april 2013

Fantast van Oranje

Skossyreff
De laatste tijd stuit ik in verband met onderzoek voor een nieuw boek regelmatig op zonderlinge adellijke types. Maar het leukst blijven toch wel de nep-edellieden. Een van de mooiste uit deze categorie probeerde in 1934 in het ministaatje Andorra de macht te grijpen.

U zult er niet iedere dag mee bezig zijn, maar het tussen Frankrijk en Spanje in gelegen bergstaatje Andorra is geen republiek. Het is een prinsdom geregeerd door twee prinsen. Een zogenaamde diarchie. En zonder het te weten lezen we regelmatig in het nieuws over één van die prinsen. U vraagt zich af wie?

Welnu. De twee prinsen van Andorra zijn: de bisschop van het Spaanse Urgell, aartsbisschop Joan Enric Vives i Sicília, en de president van Frankrijk, op dit moment François Hollande. In vroeger tijden was de Franse koning co-prins. Vandaar. Beide heren zijn dus, zolang zij hun huidige functie vervullen, prinsen van Andorra en worden niet door de Andorrezen zelf gekozen. Tsja, in Nederland kiezen wij ons staatshoofd ook niet.

Proclamatie
In 1933 verkeerde Andorra in een politieke crisis rond de vraag of het stemrecht voor het parlement moest worden uitgebreid. De aankomende verkiezingen leidden tot rellen die een Franse militaire interventie tot gevolg hadden. Van de politieke onrust werd gebruik gemaakt door de in Andorra woonachtige Russisch-Litouwse Boris baron de Skossyreff. Hij probeerde politieke macht te verwerven en werd gevaarlijk genoeg gevonden om het landje te worden uitgezet. Hij vluchtte daarop naar Seo de Urgell in Catalonië, waar de prins-bisschop zetelde.

Op 12 juli 1934 vaardigde hij een proclamatie uit, waarin hij het parlement ontbond en de bisschop van Urgell de oorlog verklaarde. Skossyreff stelde in de proclamatie te zijn: Boris I Vorst der Valleien van Andorra en Regent van Zijne Majesteit de Koning van Frankrijk. Naast deze ambitieuze claim zou hij ook baron zijn, kapitein, doctor en, 'last but not least', graaf van Oranje (…).

“Wij, (hierop volgt de reeks titels van den heer Boris) na onzen particulieren Raad en onze trouwe Andorranen te hebben geraadpleegd en na den bisschop van Urgel verontschuldigingen te hebben gevraagd voor beleedigingen jegens onze waardigheid, welke beleedigingen afgewezen zijn, verklaren den zeer uitnemenden heer bisschop den oorlog en roepen ons zelf uit tot souverein vorst over Andorra en tot censor over het geloof. Wij hebben onzen heraut uitgezonden om bij de tonen der schalmeien op de drukst bezochte pleinen der parochies met luider stemme het volgende bekend te maken". 

Aldus het nieuwsbericht van het Amsterdamse persbureau Vaz Dias destijds.

Hierop volgden zeven artikelen, waarbij het parlement naar huis werd gezonden, algemene verkiezingen op 1 augustus werden uitgeroepen en verder o.a. een herroeping van alle decreten van uitwijzing, waaronder ook het decreet waarmee Boris I zelf eerder Andorra was uitgewezen. Uiteindelijk was het zijn doel het land over te dragen aan de ‘rechtmatige’ co-prins van Andorra: Jean d’Orléans, hertog de Guise en kroonpretendent van Frankrijk als Jean III.

Graaf Boris van Oranje
Skossyreff beweerde dat hij een Nederlander was en dat koningin Wilhelmina hem uit dank voor verder onduidelijke bewezen diensten de titel graaf van Oranje had verleend. Op 21 juli werd de fantast door de Spaanse politie gearresteerd. De agenten namen zijn dreigement dat hij een 600 man sterk leger had klaarstaan niet al te serieus. Verder bleek het Nederlandse paspoort waarover hij beschikte, vals te zijn. Boris van Oranje gaf uiteindelijk toe uit Vilnius te komen en een stateloze vluchteling te zijn.

De vorst werd op transport gesteld naar Madrid. Hij weigerde echter derde klas te reizen aangezien hij dat niet in overeenstemming achtte met zijn hoge stand en rang. Het transport werd uitgesteld in afwachting van een cheque waarmee hij zelf een eerste klas kaartje zou kopen, maar toen die cheque niet aankwam, moest hij alsnog derde klas en onder geleide van twee Spaanse rechercheurs naar Madrid reizen. Na een detentieperiode werd hij als ongewenst vreemdeling Spanje uitgezet.

Na nog een paar landen te zijn uitgezet, belandde hij uiteindelijk in Duitsland. Uiteraard werd hij tijdens de Tweede Wereldoorlog geheim agent voor Adolf Hitler. Zucht. De Führer zond hem blijkbaar persoonlijk op pad om de Conferentie van Jalta te beïnvloedden. Hij zou in 1989 in Boppard sterven.

Het is een mal verhaal, maar toch kan Boris van Oranje wel enige invloed worden toegedacht in de geschiedenis van Andorra. Onderdeel van zijn toekomstplannen was om van het staatje een belastingparadijs te maken naar voorbeeld van Monaco. Vandaag de dag is Andorra precies dat. Wellicht niet zo mondain als het oude mediterrane zeeroversnest, maar toch. De invloed van de Oranjes, echt en nep, moet niet worden onderschat!

Bron: o.a. diverse oude krantenartikelen via http://kranten.kb.nl/.

Nieuwe Tilburgsche Ct., 14 juli 1934