27 november 2012

Hell's Angel

Canadese troepen aan het Westelijk Front
De lezers van 'Spionnennest' weten dat de geschiedenis van spionage in de Eerste Wereldoorlog vol zit met opmerkelijke figuren. De Duitse geheim agent Wilhelm von Brincken is er daar ook een van.

Met de oorlogsverklaring van Groot-Brittannië aan Duitsland in augustus 1914 volgden ook de zogenaamde ‘dominions’ zoals Canada. Daarmee werd het land ook een vijand van Duitsland, dat zinde op manieren om de oorlog naar de Canadezen te brengen en hun oorlogsinspanning te saboteren.

De uitvoering daarvan kwam bij de vertegenwoordigers te liggen van de Duitse geheime diensten N en IIIb in de neutrale Verenigde Staten. Aan de Oostkust was dat in eerste instantie militair attaché Franz von Papen. Aan de Westkust was dat consul-generaal Franz von Bopp in San Francisco.


Bopp werd bijgestaan door luitenant ter zee Wilhelm von Brincken (1881-1946) die als dekmantel vice-consul was. De N-agent ontwikkelde in april 1915 het plan om een belangrijke spoorverbinding van en naar de West-Canadese stad Vancouver te saboteren door een tunnel in het traject op te blazen.

Agent Saboteur
Om de sabotageactie uit te voeren, huurde Brincken de in Zuid-Afrika tot Brit geneutraliseerde Nederlander Jonannes H. van Koolbergen in. Van Koolbergen nam de opdracht aan in ruil voor $3.000. Maar de N-agent bleek een slechte keuze te hebben gemaakt.

Van Koolbergen verraadde het plan aan de Britse consul-generaal die meteen de Canadezen inlichtte. De Canadezen besloten de Duitsers in de val te laten lopen en verspreidden een vals persbericht, waarin werd meegedeeld dat de tunnel was ingestort. Van Koolbergen keerde daarop terug naar Blincken om zijn geld te incasseren en de twee Duitse consuls aan te geven bij de Amerikaanse autoriteiten.

Van Koolbergen was echter een opportunist die uit angst het geld kwijt te raken, besloot zijn deal niet na te komen. Hij ging naar consul-generaal von Bopp, maar ondanks het persbericht was deze sceptisch en weigerde te betalen. Na het nodige geruzie, kreeg de Nederlander alsnog $1.500 en verdween. Hij was een typische fortuinzoeker die overal in de wereld zijn geluk beproefde en een slaatje wilde slaan uit de oorlog. De spionagewereld van die tijd, zat vol met dit soort voor alle partijen werkende types, die hun opdrachtgevers vaak meer last bezorgden dan resultaten.

Alcatraz
Door Van Koolbergens dubbelspel konden Bopp en Brincken hun activiteiten nog enige tijd voortzetten. Zo hadden ze onder meer contact met nationalistische Indiase immigranten die hun thuisland wilden bevrijden van het Britse koloniale bestuur. Dit complot liep echter spaak en de twee Duitsers werden alsnog gearresteerd.

Toen bij hun rechtszaak ook Van Koolbergen opdook om alsnog tegen ze te getuigen, hij was namelijk bang te worden geliquideerd door Duitse geheim agenten, was hun veroordeling een feit. Wegens het in gevaar brengen van de Amerikaanse neutraliteit verdween Wilhelm von Brincken in de beruchte gevangenis op het rotseilandje Alcatraz in de baai van San Francisco.

Hollywood
Snapshot uit 'Hell's Angels'
Toen de N-agent in 1920 uit Alcatraz vrijkwam, keerde hij niet terug naar het woelige Duitsland. Hij bleef in Californië wonen en begon aan een carrière als acteur in de opkomende filmindustrie van Hollywood.

Daar kreeg Brincken een zekere populariteit en werd hij vaak getypecast voor bijrollen als Duits officier. Tussen 1923 en 1944 figureerde hij in 89 films. Zo speelde hij in 1930 een kleine bijrol in Howard Hughes’ epische film ‘Hell’s Angels’ over gevechtspiloten in de Eerste Wereldoorlog.

Ook de Tweede Wereldoorlog leverde hem veel acteerklussen op. Het kan soms raar lopen.


Brincken in de rol van U-boot kapitein ('Action in the North-Atlantic', 1943)