21 augustus 2012

Frits Koolhovens FK 23

Het Rijksmuseum gaat zich na een langdurige verbouwing langzaam aan weer vullen met historisch erfgoed. Daaronder behoort ook een in 1917 gebouwd vliegtuig: de FK 23 Bantam. De F staat niet voor Fokker, maar voor Frederick ‘Frits’ Koolhoven, een grotendeels vergeten vliegtuigbouwer uit Rotterdam.

Terwijl Anthony Fokker in de Eerste Wereldoorlog de Duitsers voorzag van zijn berucht geworden driedekkers, werkte Frits Koolhoven (1886-1946) voor Britse vliegtuigbouwers als W.G. Armstrong Whitworth and Co. en sinds 1917 voor de British Aerial Transport Company Ltd. Vooral de FK 8 zou als geallieerd verkenningsvliegtuig een belangrijke rol spelen in de Eerste Wereldoorlog.


In 1917 ontwierp Koolhoven de met twee Vickers machinegeweren bewapende FK 23. Het exemplaar van het Rijksmuseum is de laatst overgebleven Koolhoven en gerestaureerd uit wrakstukken door de Stichting Koolhoven Vliegtuigen.

De FK 23 Bantam
In 1920 keerde Koolhoven, werkloos geworden, terug naar Nederland waar hij ging werken voor de firma Trompenburg, fabrikant van onder meer het automerk Spyker. Na een eerdere mislukte poging een eigen bedrijf op te zetten, begon hij in 1926 in een hangar op het Rotterdamse vliegveld Waalhaven een eigen vliegtuigfabriekje.

Zijn meest succesvolle vliegtuig was de FK 51, een militair trainingsvliegtuig waarvan 161 stuks werden gemaakt en die werd verkocht aan de luchtvaartafdeling van het KNIL (LA-KNIL), de Marineluchtvaartdienst (MLD) en de Spaanse regering. In 1938 was zijn bedrijf gegroeid tot een serieuze vliegtuigproducent met 1.200 man personeel.

Op 10 mei 1940 viel Duitsland Nederland binnen en werden alle vliegvelden gebombardeerd, waaronder Rotterdam Waalhaven. Koolhovens fabriek werd daarbij helemaal platgegooid.

Het bedrijf zou nooit meer van de grond komen. Frits Koolhoven stierf in 1946 en met hem zijn vliegtuigmerk. Met de FK 23 op een prominente plek in het Rijksmuseum komt hij hopelijk wat meer uit de schaduw van Fokker.

Meer over Frits Koolhoven kunt u lezen in:
Bronnen:
St. Koolhoven Vliegtuigen 
Rijksmuseum