17 april 2012

Leo Balet: een vreemde eend

Onder de buitenlandse geheim agenten die tussen 1914 en 1918 actief waren in neutraal Nederland bevonden zich vaak aparte figuren. Dr. Leo Balet was er daar zeker een van.
 
De kunsthistoricus en schrijver dr. Leonard F.M.J. Balet (1878-1965) alias dr. Bohrmann was een tot Duitser geneutraliseerde Rotterdammer, die toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak museumdirecteur was in Bremen en zich als geheim agent zou gaan inzetten voor zijn nieuwe vaderland. 


Romans
Voor en na de oorlog schreef Leo Balet diverse kunsthistorische artikelen en boeken, waaronder zijn proefschrift over de Haarlemse renaissance schilder Geertgen tot Sint Jans, dat nog verkrijgbaar is. Daarvoor was hij als geestelijke uit de rooms-katholieke kerk getreden.

Voor de oorlog was van Balet de roman ‘Roeping’ verschenen, die hem als voormalig geestelijke op veel hoon kwam te staan in roomse kringen in Nederland. Ook zijn tweede roman ‘James’ uit 1910 werd grondig afgekraakt in de Nieuwe Rotterdamsche Courant.

Geheim agent
Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd Balet als Duits staatsburger opgeroepen voor militaire dienstplicht. Gezien zijn academische achtergrond en talenkennis werd hij inlichtingenofficier, in eerste instantie bij de geheime dienst van het leger IIIb, later bij N, de geheime dienst van de Keizerlijke Marine.

Onder het alias dr. Bohrmann of Burmann was hij met de rang van Hauptmann of legerkapitein eerst hoofd van de militaire inlichtingendienst in Brussel. Daar richtte hij zich vooral op het vergaren van inlichtingen over het Nederlandse leger. In april 1917 werd zijn kantoor bij een reorganisatie opgeheven en samengevoegd met de veel belangrijkere vestiging Antwerpen.

New York
Dr. Balet werd naar Nederland overgeplaatst en werd hier de belangrijkste inlichtingenofficier van N. In deze hoedanigheid had hij regelmatig contact met de Amsterdamse politie-inspecteur Karel Broekhoff, die namens de Nederlandse geheime dienst GS III buitenlandse geheim agenten onder de duim moest houden.

De inspecteur bespeurde bij de geheim agent nog warme gevoelens voor zijn geboorteland en Balet hield hem redelijk op de hoogte van ontwikkelingen in Duitsland en spionagekringen. Na de Eerste Wereldoorlog emigreerde Balet van Duitsland naar de Verenigde Staten, waarschijnlijk ergens in de jaren ’30 en mogelijk onder druk van de nazi’s die er een restrictief kunstbeleid op na hielden. In 1965 stierf hij in New York.

~

Klik hier voor een artikel van Leo Balet over jazz. Meer over Broekhoff kun je lezen in Spionnennest.